Czytelna informacja w urzędzie, możliwość sterowania za pomocą głosu, obniżone krawężniki, automatyczne drzwi albo opcja powiększenia tekstu na ekranie – z rozwiązań zwiększających dostępność korzystamy znacznie częściej, niż mogłoby się wydawać. Nowa kampania Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej „Dostępność. Po prostu dla wszystkich” zwraca uwagę na to, że dostępność nie jest specjalnym przywilejem ani udogodnieniem zarezerwowanym dla niewielkiej grupy osób. To sposób projektowania przestrzeni, usług, produktów i informacji, który sprawia, że codzienne funkcjonowanie staje się łatwiejsze dla możliwie szerokiego grona odbiorców.
Dostępność jako element codzienności
Kampania odwołuje się do sytuacji, które większość osób zna z własnego doświadczenia. Pochylnia pozwala osobie poruszającej się na wózku dostać się do budynku, ale równie dobrze sprawdzi się w przypadku rodzica prowadzącego wózek dziecięcy, człowieka z walizką czy osoby wracającej do sprawności po kontuzji. Napisy w materiale wideo umożliwiają odbiór treści osobom niesłyszącym i słabosłyszącym, lecz przydają się także komuś, kto ogląda film bez dźwięku. Większa czcionka może ułatwić korzystanie z telefonu, a prosty język pozwala szybciej zrozumieć istotną informację.
Właśnie na tym opiera się główny przekaz przedsięwzięcia: rozwiązania dostępnościowe nie funkcjonują w oderwaniu od zwykłego życia. Dla osoby z niepełnosprawnością mogą być warunkiem samodzielnego załatwienia sprawy, przemieszczania się czy skorzystania z usługi. Dla seniora mogą oznaczać większy komfort, a dla rodzica z dzieckiem albo podróżnego z ciężkim bagażem – praktyczne ułatwienie w konkretnej sytuacji.
Cel akcji: większa świadomość i zmiana sposobu myślenia
Podstawowym celem inicjatywy „Dostępność. Po prostu dla wszystkich” jest zwiększanie świadomości na temat dostępności oraz pokazanie, że rozwiązania tego typu dotyczą różnych grup odbiorców i wielu dziedzin życia. Jej materiały zachęcają do spojrzenia na otoczenie z innej perspektywy: zamiast traktować dostępność jako zbiór dodatkowych udogodnień, warto postrzegać ją jako integralną część dobrze zaprojektowanej przestrzeni, usługi czy informacji.
Nie tylko podjazdy i windy
Dostępność kojarzy się przede wszystkim z architekturą – pochylniami, windami czy automatycznymi drzwiami. Kampania wyraźnie poszerza ten sposób rozumienia tematu. Równie istotne są napisy do materiałów wideo, prosty i zrozumiały język, odpowiedni kontrast, czytelne oznaczenia, możliwość zwiększenia rozmiaru tekstu oraz technologie dopasowane do zróżnicowanych potrzeb użytkowników.
W praktyce oznacza to, że o dostępności trzeba myśleć w wielu miejscach jednocześnie. Dotyczy ona budynków i transportu, ale również urzędów, internetu, bankowości, edukacji, kultury, ochrony zdrowia czy sposobu przekazywania informacji. Dzięki temu osoba korzystająca z danej usługi nie musi pokonywać kolejnych przeszkód wynikających z niedostosowania różnych elementów otoczenia.
Filmy pokazujące dostępność przez konkretne sytuacje
Jednym z najważniejszych elementów kampanii są materiały wideo. Ich bohaterowie korzystają z dostępnych rozwiązań w sytuacjach związanych między innymi z przestrzenią publiczną, wizytą w urzędzie, korzystaniem z internetu, podróżowaniem oraz odbiorem informacji. Zamiast koncentrować się wyłącznie na definicjach, spoty pokazują praktyczny wymiar dostępności i jej znaczenie dla samodzielności.
Szczególną uwagę zwraca materiał z udziałem pracownika urzędu z niepełnosprawnością wzroku. Film prezentuje rozwiązania obecne w jego miejscu pracy i wskazuje na znaczenie odpowiednio przygotowanego środowiska zawodowego. Dostępność w tym obszarze nie sprowadza się bowiem do wygody. Może stanowić warunek pełnego uczestnictwa w życiu zawodowym, zdobywania doświadczenia, rozwijania kompetencji oraz wykonywania obowiązków na równych zasadach.
Fundusze Europejskie wspierają zmiany
Kampania nie tylko mówi o znaczeniu dostępności, lecz także pokazuje konkretne działania realizowane dzięki wsparciu Funduszy Europejskich i Krajowego Planu Odbudowy. Pomoc obejmuje zarówno większe inwestycje, jak i projekty dotyczące usług, technologii, edukacji, szkoleń czy dostosowania istniejących obiektów.
Skala prowadzonych przedsięwzięć jest szeroka. Dzięki Funduszom Europejskim 78 szpitali i 272 przychodnie zostały przystosowane do potrzeb wszystkich pacjentów, a kolejne 360 przychodni i poradni lekarskich ma zwiększyć swoją dostępność. W przypadku obiektów sportowych działania obejmują między innymi 19 pływalni, w których wprowadzane są rozwiązania takie jak podnośniki i krzesełka basenowe, dostępne szatnie oraz sanitariaty.
Wsparcie obejmuje również stomatologię. Co najmniej 32 gabinety dentystyczne będą testować i wdrażać rozwiązania ułatwiające osobom z niepełnosprawnościami korzystanie z opieki stomatologicznej. Dostępność rozwija się także w kulturze – 164 instytucje z całej Polski zwiększyły dostępność swojej oferty i zasobów, a kolejne 80 placówek planuje wdrożenie odpowiednich rozwiązań.
Zmiany obejmują ponadto system edukacji. Ponad 600 szkół i uczelni dostosowało się do potrzeb uczniów i studentów z niepełnosprawnościami, natomiast kolejne 110 ma zwiększyć poziom dostępności. W obszarze usług publicznych działania obejmą co najmniej 240 samorządów.
Kampania wychodząca poza tradycyjne reklamy
„Dostępność. Po prostu dla wszystkich” wykorzystuje różne kanały komunikacji, aby temat pojawiał się w codziennym przekazie medialnym. Jesienią zagadnienia związane z dostępnością mają zostać przedstawione również w popularnych serialach telewizyjnych: „Detektywach”, „Na Wspólnej”, „Szpitalu św. Anny” oraz „Pierwszej miłości”. Dzięki temu temat trafi do odbiorców w formie obecnej w ich codziennym kontakcie z telewizją, a nie wyłącznie za pośrednictwem klasycznych materiałów informacyjnych.
Informacje o projektach zwiększających dostępność, realizowanych dzięki Funduszom Europejskim i Krajowemu Planowi Odbudowy, pojawią się także na antenach Radia ZET i TOK FM. Kampania wykorzystuje więc zarówno materiały filmowe, jak i obecność w telewizji, radiu oraz internecie.
Więcej informacji o inicjatywie MFiPR, dostępności oraz projektach finansowanych z Funduszy Europejskich można znaleźć na stronie dostepnosc.gov.pl, w materiałach kampanii oraz w mediach społecznościowych Funduszy Europejskich.
Katarzyna Wacławska