W 2026 roku program „Aktywny Samorząd” będzie kontynuowany. Dla wielu osób z niepełnosprawnością oznacza to szansę na uzyskanie wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, edukacji oraz poprawie warunków mieszkaniowych. Warto zapoznać się z zasadami programu, ponieważ obejmuje on kilka obszarów pomocy, różne terminy naborów oraz nowe formy dofinansowania. Poniżej przedstawiam uporządkowany przegląd najważniejszych informacji skierowanych do beneficjentów.
Moduł I – wsparcie w codziennym funkcjonowaniu i mobilności
Moduł I obejmuje szeroki zakres działań, których celem jest zmniejszenie barier ograniczających samodzielność. Skupia się na transporcie, dostępie do technologii, poruszaniu się oraz utrzymaniu aktywności zawodowej.
Likwidacja barier transportowych
W ramach tego obszaru osoby z niepełnosprawnością mogą ubiegać się o pomoc związaną z użytkowaniem samochodu. Program przewiduje dofinansowanie zakupu i montażu oprzyrządowania, a także wsparcie w uzyskaniu prawa jazdy. Pomoc kierowana jest do osób z niepełnosprawnością ruchową oraz narządu słuchu, posiadających orzeczenie o stopniu znacznym lub umiarkowanym.
W 2026 roku zwiększono maksymalne kwoty dofinansowania na kurs i egzamin prawa jazdy. Dla kategorii B limit wynosi 3 200 zł. Dla pozostałych kategorii przewidziano wyższy próg finansowania. Zmiana ta ma ułatwić zdobycie uprawnień osobom, które wcześniej rezygnowały z powodów finansowych.
Dostęp do technologii informacyjnej
Program wspiera także zakup sprzętu elektronicznego, jego elementów oraz oprogramowania. Z pomocy mogą skorzystać dzieci, młodzież oraz dorośli z dysfunkcją wzroku, słuchu lub kończyn górnych. Dofinansowanie obejmuje również szkolenia z obsługi zakupionego sprzętu.
Istotnym elementem jest możliwość uzyskania wsparcia na naprawę i konserwację posiadanych urządzeń. Dzięki temu beneficjenci mogą dłużej korzystać ze sprzętu, który wspiera ich naukę, pracę lub komunikację.
Likwidacja barier w poruszaniu się
Ten obszar dotyczy osób, które mają trudności z samodzielnym przemieszczaniem się. Program przewiduje dofinansowanie zakupu wózków inwalidzkich, skuterów elektrycznych oraz oprzyrządowania do wózków ręcznych. Możliwe jest także uzyskanie środków na naprawę i serwis posiadanego sprzętu.
W 2026 roku wprowadzono nową formę wsparcia. Dotyczy ona zakupu manualnego wózka multipozycyjnego lub jego wyposażenia. Pomoc skierowana jest do dzieci, młodzieży oraz osób w wieku aktywności zawodowej, które korzystają stale z wózka ręcznego i mają niepełnosprawność sprzężoną. Wniosek wymaga potwierdzenia medycznego oraz pozytywnej opinii specjalisty.
Opieka nad osobą zależną
Moduł I obejmuje również pomoc dla osób, które pozostają aktywne zawodowo i sprawują opiekę nad osobą zależną. Dofinansowanie może pokrywać koszty opieki nad dzieckiem uczęszczającym do żłobka, przedszkola lub objętym inną formą opieki.
Rehabilitacja w formie wentylacji domowej
Dodatkowo program przewiduje wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami korzystających z koncentratora tlenu lub respiratora. Pomoc dotyczy częściowego pokrycia kosztów energii elektrycznej związanej z użytkowaniem tych urządzeń.
Terminy składania wniosków w module I
Wnioski w większości zadań modułu I można składać od 1 marca do 31 sierpnia 2026 roku. Wyjątek stanowi wsparcie związane z wentylacją domową. W tym przypadku nabór trwa od 16 lutego do 30 listopada 2026 roku.
Moduł II – pomoc w zdobyciu wykształcenia
Moduł II skierowany jest do osób z niepełnosprawnością, które uczą się na poziomie ponadpodstawowym lub wyższym. Program adresowany jest do uczniów szkół policealnych, studentów oraz doktorantów.
Wsparcie może obejmować kilka rodzajów kosztów. Najczęściej jest to dodatek na pokrycie wydatków związanych z nauką. Możliwe jest także dofinansowanie czesnego oraz opłaty za przeprowadzenie przewodu doktorskiego.
Wysokość dodatku zależy od rodzaju szkoły oraz sytuacji wnioskodawcy. Program przewiduje możliwość zwiększenia wsparcia, między innymi dla osób uczących się poza miejscem zamieszkania, korzystających z tłumacza języka migowego lub studiujących w trybie zdalnym.
Ważną zasadą jest stopniowe zwiększanie wypłacanej kwoty wraz z kolejnymi latami nauki. Mechanizm ten ma charakter motywacyjny i premiuje systematyczne postępy w kształceniu.
Osoby zatrudnione muszą liczyć się z obowiązkiem wniesienia częściowego udziału własnego w kosztach czesnego. Zwolnienie z tego obowiązku przysługuje osobom o niskich dochodach.
Terminy składania wniosków w module II
Nabór wniosków rozpoczyna się 1 marca 2026 roku. Dla roku akademickiego 2025/2026 dokumenty można składać do 31 marca 2026 roku. Wnioski dotyczące roku akademickiego 2026/2027 przyjmowane są do 10 października 2026 roku.
Moduł III – wsparcie mieszkaniowe
Moduł III koncentruje się na poprawie dostępności mieszkań. Skierowany jest do osób, dla których bariery architektoniczne stanowią istotną przeszkodę w samodzielnym życiu.
Zamiana architektonicznie niedostępnego mieszkania
Pierwsza forma pomocy dotyczy zamiany dotychczasowego lokalu na mieszkanie dostosowane do indywidualnych potrzeb. Wsparcie obejmuje osoby z poważnymi trudnościami w poruszaniu się lub z istotną dysfunkcją wzroku.
Warunkiem uzyskania pomocy jest posiadanie tytułu prawnego do lokalu oraz udokumentowanie barier architektonicznych. Pomoc ma charakter jednorazowy, a jej maksymalna wysokość zależy od lokalizacji i aktualnych wskaźników kosztów budownictwa.
Dofinansowanie wynajmu mieszkania
Druga forma wsparcia skierowana jest do absolwentów rozpoczynających samodzielne życie. Program pomaga w pokryciu kosztów wynajmu mieszkania dostosowanego do potrzeb osoby z niepełnosprawnością.
Pomoc przyznawana jest maksymalnie na 36 miesięcy. W pierwszym roku może obejmować pełne koszty najmu. W kolejnych latach poziom dofinansowania stopniowo maleje. Warunkiem kontynuacji wsparcia jest aktywność zawodowa lub jej poszukiwanie.
Nabór wniosków w obu zadaniach modułu III trwa od 2 kwietnia do 4 grudnia 2026 roku.
Składanie wniosków przez system SOW
Wszystkie wnioski można składać online za pośrednictwem Systemu Obsługi Wsparcia. Rozwiązanie to pozwala na złożenie dokumentów bez wychodzenia z domu. System umożliwia także dołączanie skanów oraz korzystanie z zapisanych wcześniej danych.
Dostępne są narzędzia wspierające proces składania wniosku, w tym formularze elektroniczne oraz pomoc konsultantów. Dzięki temu procedura jest prostsza i bardziej dostępna dla osób z różnymi potrzebami.
Katarzyna Wacławska